De vergeten context

Mensen praten met elkaar. Ze converseren. Ze laten zich uit over de meest vreemde en tegelijkertijd ook meest normale onderwerpen. Mensen lachen met elkaar, net zoals ze op elkaars schouders huilen. Ze fantaseren. Ze plannen. Ze maken ruzie of hebben elkaar lief.

'We inter-ageren', zou een socioloog zeggen. Maar conversaties zijn vreemde dingen. Het zijn entiteiten die als het ware niet zijn los te koppelen van een veel groter geheel: de bestaanservaring van zij die het woord voeren. Om het simpel te stellen: conversaties leven van hun context. Ze leven van dé context. En deze is telkens anders, telkens nieuw. Telkens met nieuwe verf geverfd op een proper, wit doek.

Context. Een simpel voorbeeld kan mijn filosofisch gebrabbel misschien een beetje verduidelijken.

In de jaren dertig ontstaan in navolging van Einstein de eerste projecten rond atoomsplitsing (ook wel 'atoomsplijting'). De vondst is op zijn minst fundamenteel te noemen, daar het uiteindelijk zal bijdragen tot het grootste deel van de Westerse energieproductie. We verwarmen er onze huizen mee. We maken er licht mee wanneer het donker wordt. Ik kan schrijven wat in mij opkomt op deze laptop. We verplaatsen er dagelijks de helft van de wereldpopulatie mee en we doen oneindig veel andere dingen die pakweg een paar honderd jaar geleden zelfs niet denkbaar waren. We zetten de wereld op zijn kop.

Maar een verhaal zou geen verhaal zijn, had dit verhaal geen context. Atoomsplitsing heeft namelijk ook een compleet ander gezicht. Een gezicht waar geen woorden aan hoeven te worden vuil gemaakt. Een verhaal waar beelden al te veel over hebben verteld. Waar tranen ternauwernood hebben kunnen voldoen om hartverscheur te compenseren: atoombom.

Context is dus essentieel. De wereld is enkel en alleen begrijpbaar indien er zo iets als context is. Zoniet zijn het zinloze gedachten in een nietszeggend geheel. Als een verjaardagstaart zonder verjaardag of een kerstman op zes december. Laten we daarom geen conclusies trekken van het context-loze. En laten we daarom dingen enkel en alleen trachten te begrijpen wanneer we ook de context meekrijgen. Zoniet denken we het onverstaanbare te kunnen verstaan. Zoniet spelen we een spel dat enkel God - in welke vorm dan ook - kan spelen.